Izoh.uz saytida bo‘yin so‘zining izohi va ma’nolari

bo‘yin

So‘zni do‘stlar
bilan ulashing

bo‘yin (I)
bo‘yin (II)

1. (3-shaxs birlikda — boʻyni)

2. Odam va umurtqali hayvonlar gavdasining bosh bilan tanani biriktiruvchi qismi.

Oʻgʻrini solsang qoʻyningga, Sirtmoq tushar boʻyningga. Maqol
Xotin — boʻyin, er — bosh. Maqol
Tongning mayin shabadasi Nusratbekning boʻyinlarini yoqimli silab-siypaladi. S. Nurov, Maysalarni ayoz urmaydi
Toʻrtkoʻz boʻrining boʻynidan qattiq tishlab, u yoqqa-bu yoqqa yulqilab koʻrdi. S. Anorboyev, Hamsuhbatlar
Qora koʻzlari uchqun sochib porlaydi. Koʻkraklar baland. Boʻyni oq marvaridday silliq, lablari ehtirosli. P. Qodirov, Yulduzli tunlar

3. Baʼzi asboblarning ingichka uzunchoq qismi; boʻgʻiz.

Dutorning boʻyni. Shishaning boʻyni.
Devoriga tolgul va boʻyni uzun oftobaning surati solingan baland ayvon. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Noʻsh etib, uyga kelurman, yerda turmaydur oyoq, Shishalar boʻyni uzilsin, bosh egib qon yigʻlasin. Habibiy, Devon

4. tex. Oʻq, val va shu kabilarning podshipnikka oʻrnatiladigan qismi.

Val boʻyni.

bo‘yin soʻzi qatnashgan jumlalar:

Boʻyin bukmoq

aynan Boʻyin egmoq 4.

Bu dahshatni, ofatni, u, ehtimol, bir taqdir, bir zaruriyat deb tushunganda, balki kamtarlik bilan boʻynini bukkan boʻlar edi. Oybek, Tanlangan asarlar

Boʻyin egmoq (yoki solmoq)

1. Boshni quyi solmoq.

Ikkala ot uzoq yoʻl bosib horiganidan, ogʻir boshlarini koʻtarishga majoli kelmaganday, boʻyinlarini egib turardi. S. Anorboyev, Oqsoy

2. Koʻchma aybini boʻyniga olmoq, aybiga iqror boʻlmoq.

Egilgan boʻyinni qilich kesmaydi. Maqol
Shunda ham oʻzidan past deb yurgan kishisiga boʻyin eggisi kelmadi. Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol

3. Taʼzim qilmoq.

Kumush uyalib, zoʻrgʻagina salom berdi va Yusufbek hojining yaqiniga kelib, boʻyin egdi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Boʻyin egib hammasi, Taʼzim qilib turadi. Oysuluv

4. Boʻysunmoq.

Dushmanga boʻyin egma. Maqol
Eski raislar boʻyin egarmikan bu yosh juvonga. I. Rahim, Ixlos
Eshboyev bu takabbur, bezbet bolani boʻyin egishga majbur qilolmagan edi. Yoshlik

Boʻyin qismoq

aynan Boʻyin egmoq 2.

[Otam] Bir kun erimning uzoq sayilga ketganini eshitib, uyimga yetim boladek boʻynini qisib kirib keldi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Boʻyin bermoq

Boʻysunmoq, gapga kirmoq, koʻnmoq.

U birovga boʻyin berishni yomon koʻra-di. S. Ahmad, Ufq
Ikki yigit chopa kelib, uning jilovidan tutishdi. Qora Baxmal boʻyin bermay, siltab tashlardi. S. Ahmad, Jimjitlik

Boʻyin burmoq

aynan Boʻyin tovlamoq.

Sal norozilik qilib, ishdan boʻyin burganlarning boshi baloga qolar, bundaylarga surgun, badargʻa doim tahdid solib turardi. K. Yashin, Hamza
— Siz, ustod, bir nima desangiz, biz boʻyin burgan emasmiz, — dedi Meʼmorning chehrasi ochilib. Mirmuhsin, Meʼmor

Boʻyin sunmoq

aynan Boʻysunmoq.

Nomardlarga aslo sunma boʻyningni, puch yongʻoqqa toʻldiradi qoʻyningni. Maqol

Boʻyin tovlamoq (yoki tortmoq)

Biror ishni bajarishdan, unga qatnashishdan bosh tortmoq.

Darvesh Ali qoʻzgʻolonini bostirishga Alisherning oʻzini yuboring. Yo Alisher bu ishdan boʻyin tovlaydi, yo borib, fitnani bartaraf qiladi. Uygʻun va I. Sulton, Alisher Navoiy
Bu podshohimizning oliy farmoni, undan boʻyin tovlaydiganlarga u shafqat qilib oʻtirmaydi. K. Yashin, Hamza

Boʻyin toʻlgʻamoq

aynan Boʻyin tovlamoq.

Bizlar bamaslahat nima desak, u boʻyin toʻlgʻamas. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Boʻyin qoʻymoq

1. Koʻnikib, biror ishga kirisha boshlamoq.

Gʻulomjon soʻnggi kunlarda mehnatga boʻyin qoʻygan boʻlsa ham, endi bundan oʻzi qoniqa olmadi. H. Nuʼmon, Fasllar

2. Koʻnmoq, boʻyniga olmoq, rozi boʻlmoq.

Ashirbek noiloj jiyanlarining gapiga boʻyin qoʻydi. Yusuf va Ahmad
Bu ishlar xudoning ishi, koʻn endi, Boʻyin qoʻygin Olloning qudratiga. Yusuf va Ahmad

Boʻyni bogʻliq

Tutqun, asir; ergashtirib, sudrab yurilgan.

Boʻyni bogʻliq it ovga yaramas. Maqol
Boʻynim bogʻliq ham emas, yechiq ham emas. Qamoq boʻlmasa ham, qamoqqa oʻxshaydi. Oybek, Tanlangan asarlar

Boʻyniga

1. Gardaniga, zimmasiga, ustiga.

Katta roʻzgʻorning hamma gunohi raisning boʻyniga Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli
Bularning barchasi uning boʻyniga qarz boʻlib yotardi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Vijdoniga; vijdoniga havola.

Nima uvoli boʻlsa — haq boʻlsin, nohaq boʻlsin — guvohning boʻyniga, deb hukm qilaman. Luqmoni Hakim
Men qoʻlimdan kelganini qildim, endi [bolaning] uvoli sizning boʻyningizga — yersiz qoladimi, yetim boʻla-dimi A. Qahhor, Asarlar

Boʻyniga arqon solmoq

Majbur qilmoq.

Albatta, mening boʻynimga birov arqon solayotgani yoʻq. Tushungan odam [kolxozga] kiradi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Boʻyniga minib olmoq

1. Boʻysundirib, izmiga tushirib olmoq.

Erkak boshimni egib, qaytib boramanmi, unaqada xotinim boʻynimga minib oladi. S. Ahmad, Ufq

2. Ishlamay-netmay butunlay birovning qaramogʻiga oʻtib olmoq.

Kampir koʻziga yosh oldi: — Oʻgʻilginamning boʻyniga minib olgan bu juvonsoʻxta. Mushtum

Boʻyniga olmoq

1. Oʻz ustiga, zimmasiga olmoq.

[Homid:] Basharti shu xizmatni bajarib berishni boʻyningga olsang, ont bilan ayta-manki, davlatimning yarmisi seniki boʻlsin! A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Margʻuba ogʻirlikni yana oʻz boʻyniga olmoqchi boʻlib turgan edi. S. Zunnunova, Koʻk chiroqlar
Vohidovga shipshitib qoʻyishni men boʻynimga olaman. S. Zunnunova, Yangi direktor

2. Rozi boʻlmoq, koʻnmoq, koʻnikmoq.

Bir gap bilan boylab berdim qoʻlimni, Boylogʻliman, boʻynimga oldim oʻlimni. Rustam
Biz jallod darrasiga, oq poshsho surguniga, xon boltasiga, toʻralar, boylar kaltagiga chidashni boʻynimizga olganmiz. S. Siyoyev, Avaz

3. Iqror boʻlmoq.

Samad, oʻzing gunohingni boʻyningga ol, shunday qilsang, jazong ham yengil boʻladi. Yoshlik
Boʻldi endi, aybni boʻynimga oldim-ku axir. K. Yashin, Hamza
Hamon aybni oʻz boʻyningizga olmaysiz, astagʻfirullo. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Boʻyniga osilmoq

Birovga xiralik qilib yopishib olmoq.

Buncha mening boʻynimga osilib olding?

Boʻyniga tushmoq

1. Gardaniga, zimmasiga, ustiga tushmoq.

Basharti majlisdan oʻtkazishsa, boʻynimga katta qarz tushadi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari
Shunday qilib, movut mening boʻynimga tushib turibdi, deng?! S. Zunnunova, Yangi direktor

2. Dalil-isbot bilan boʻyniga qoʻyilmoq.

Ayb kimning boʻyniga tushdi?

Boʻyniga qoʻymoq

1. Gardaniga, zimmasiga, ustiga yuklamoq, topshirmoq.

Men hozir boy bilan gaplashaman, hovlingni oʻzingga qaytartiraman, toʻy xarajatlarini boyning boʻyniga qoʻyaman. N. Safarov, Tanlangan asarlar
kelgan sovchilarning oʻzlariga yoqmaganiga gunohning barini Kumushning boʻyniga agʻdarib javob berar, ammo ikkinchi yoqdan tuzukroq joyni koʻzlar edilar. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Dalillar bilan oʻz aybiga iqror qilmoq.

Salimboyvachcha qogʻozni qoʻlda mahkam siqib, gʻurur bilan davom etdi: —Bu narsa qoʻlimdami, hech kim biron aybni boʻynimga qoʻya olmaydi. Oybek, Tanlangan asarlar
Yolgʻon aytmagan boʻlsa, yuzlashtir, boʻynimga qoʻyib bersin! A. Qahhor, Asarlar

Boʻynida(gi)

Gardanida(gi), zimmasida(gi), ustida(gi).

Uy-roʻzgʻor, mol-hol, bola-chaqa — hammasi Xolisaning boʻynida edi. S. Nurov, Narvoy
Katta singlim Oyshaxon toʻrtinchi sinfda oʻqiydi. Hovlini supurish, idish-tovoqlarni tvish oʻshaning boʻynida. X. Toʻxtaboyev, Sariq devni minib
Avvalo boʻyningdagi qarzingni uz, undan keyin kigiz bilan bigiz soʻra-da. K. Yashin, Hamza

Boʻynidan boylaganday

Biror ish-amalni bajarishga majburlik holati; majburan, erksiz ravishda; istab-istamay.

Boʻynidan soqit qilmoq

Qutulmoq, ozod boʻlmoq.

Ular eshaklarni boʻyinlaridan soqit qilish toʻgʻrisida maslahat qilishibdi. Luqmoni Hakim

Boʻyni yor bermaslik

Boʻysunmaslik, oʻziga ep koʻrmaslik, istamaslik.

Oʻqishga boʻyni yor bermagan Abdusattor yoshligida koʻcha-koʻyda sudralib yurdi. Guldasta
Poʻlatjon Abdurahmonov oʻz ota-onasiga yordam berishdan bosh tortib, kolxozda ishlashga boʻyni yor bermay, tekin tomoq izlab, shaharma-shahar, qishloqma-qishloq daydib yuribdi. M. Abdullayev, Tekin tomoq

Boʻyni yoʻgʻon koʻchma

Zoʻravon, mushtumzoʻr; chapani odam.

[Oʻgʻlingizning] Boshiga bir musht urib, bir burda qattiq non beradigan bir boʻyni yoʻgʻonga tegmasam, men ham yurgan ekanman. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Boʻyni sinmoq

Magʻlub boʻlmoq, yengilmoq.