Izoh.uz saytida ko‘ngil so‘zining izohi va ma’nolari

ko‘ngil

So‘zni do‘stlar
bilan ulashing

1. Kishining his-tuygʻu va kechinmalari manbai; yurak, qalb, dil.

Koʻnglida yaxshi niyatlari koʻp.
Koʻnglim quvonchlarga toʻldi.
Baxt, iqbol, farovonlik orzulari koʻngilda toʻla, ammo bu damda bir parcha chapatiga zorlik qanday musibat. Oybek, Nur qidirib
[Zaynab:] — Koʻnglimda tariqdek yomonlik boʻlsa, ertagacha yetmayin. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Nigoraning koʻnglini qandaydir gʻamgin his-tuygʻular egallab oldi. S. Anorboyev, Oqsoy
Aslida esa hozir uning koʻnglida bir-biriga zid, asov tuygʻular junbishga kelib, jism-u jonini goh bezovta qilsa, goh halovatli kechinmalarga gʻarq etayotgan edi. S. Siyoyev, Yorugʻlik

2. Feʼl-atvor, xarakter, xulq.

Jahldan tushgandan keyin yana yumshab qolasiz, rais, koʻnglingiz boʻsh. S. Ahmad, Qadrdon dalalar

ko‘ngil soʻzi qatnashgan jumlalar:

Bir koʻngli

Bir qur taxmin qilib, ichida gumonsirab, bir xayol bilan.

Bir koʻngli, bu gapni qozi topib kelgandir, deb oʻyladi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha
Borgan yerigacha kuydirib bordi. Bir koʻnglim, Zahar berib qoʻydimi? deb qoʻrqdim. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Koʻngil bermoq

1. Berilmoq, mehr qoʻymoq.

Yaxshilik koʻr, yomonlikni koʻrmagin, Bevafo dunyoga koʻngil bermagin. Oysuluv ;

2. Sevmoq;

Men tunukasoz ustamning qiziga koʻngil bergan edim K. Yashin, Hamza
Bir nechuk nomardga koʻngil bermagin Alpomish

Koʻngil yozmoq (yoki ochmoq)

Gʻam-gʻussani tarqatmoq, unutmoq, xursandchilik qilmoq, oʻyin-kulgi, sayr va shu kabilar bilan dilgirlikni tarqatmoq.

Bamaʼni odam bilan gaplashib, koʻngilni yozmoq.
Malika koʻngil yozish uchun tez-tez ovga chiqar ekan. Bulbuligoʻyo
Qoʻshiq kishining koʻnglini ochadi. N. Safarov, Sharq tongi

Koʻngil yormoq

Dilidagi gaplarni aytmoq.

Shuning uchunmi dardini kimga aytishni bilmay qolgan kezlarda Avaz Mutribni sogʻinadi, unga koʻngil yoradi. S. Siyoyev, Yorugʻlik

Koʻngil ovlamoq

1. Oʻziga moyil, rom qilishga intilmoq.

Koʻzingni suzib, ovloqda Poʻlatjonning koʻnglini ovlab yurgan emishsan. S. Ahmad, Qadrdon dalalar

2. Birovni xursand qilishga, kayfini chogʻ qilishga harakat qilmoq.

Toʻraxoʻja oʻrtoqlarining koʻnglini ovlashni biladigan, oʻta madaniyatli bola edi. D. Nuriy, Osmon ustuni

Koʻngil soʻramoq

Kishi boshiga biror musibat yoki tashvish tushganda, undan hol-ahvol, kayfiyat va shu kabilar haqida soʻramoq.

Ali meshkobchi keyinchalik Nizomiddinning hibs etilib, Ixtiyoriddinga tashlanganini eshitib, erta bilan kelib, Meʼmorning koʻnglini soʻradi. Mirmuhsin, Meʼmor
Yodgorboyning nobud boʻlganidan bular bexabar ekan, toʻgʻri kelib, kampirdan koʻngil soʻrabman. A. Qahhor, Asror bobo

Koʻngil uzmoq

Bahridan oʻtmoq, kechmoq, ajralmoq, tashlab ketmoq.

Bir yogʻi bular, qolaversa, volidamizning qabrlaridan koʻngil uzolmay, Kapsanchilarda qolib ketdim. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Koʻngil uchun

Hurmat yuzasidan; hech boʻlmasa, shunchaki, til uchida.

Shahidbek goʻyo koʻngil uchun yana: — Koʻp yaxshi ekan! — deb qoʻydi. A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

Koʻngil xushi

Oʻzining xursandligi, vaqtichogʻligi uchun xizmat qiladigan ish-harakat yoki narsa; xursandlik, vaqtichogʻlik vositasi.

Qiz boʻlsa ham, koʻngil xushi, farzand kerakdur yigitga. Qoʻshiqlar

Koʻngil qoʻymoq (yoki bermoq)

Mehr-muhabbat bogʻlamoq, sevmoq.

Yigit shu qizga koʻngil qoʻydi.
— Koʻngil berganimni, yaxshi koʻrganimni oʻlganidan keyin yana ham aniq bildim. Hech kimdan uyalmay, bagʻrimga bosib yigʻladim, — dedi Hoji xola. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Koʻngilga tugmoq

Koʻngli aynimoq

Toʻsh oldi sohasi va halqumda oʻziga xos noxushlik his etmoq; behuzur boʻlmoq.

Yoqimsiz hiddan koʻngli aynidi.

Koʻngli bor

1. Xohishi, mayli bor; moyil.

Shu yerda qolib ishlashga koʻngli borligini birdan aytishga boʻyni yor bermay oʻylandi. H. Nazir, Odamning qadri

2. Yaxshi koʻradi, sevadi.

Unday desa, Soliyaning pichingida ham jon bor. Axir ilgarilari aka demas ediku? Koʻngli bormikin-a? S. Anorboyev, Sherali sevib qoldi

Koʻngli buzilmoq

Kayfiyati buzilmoq; qattiq xafa boʻlmoq, qaygʻuga choʻmmoq; dili ogʻrimoq, dili gʻash tortmoq.

Dutor chalib oʻtirsam, Ipi uzilib ketdi, Yor seni oʻylab tursam, Koʻnglim buzilib ketdi. Qoʻshiqlar
Akasining bu harakatidan Raʼnoning koʻngli buzilib, qovogʻini soldi-yu, arazlagancha hovliga tushib ketdi. H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqlar
Xondan boshqacha muomala kutgan Zuhra begim toʻsatdan koʻngli buzilib, koʻziga yosh oldi. P. Qodirov, Yulduzli tunlar

Koʻngli buzuq

1. Fikri, niyati yomon, yomonlik qilishni oʻylovchi;

2. Gʻamgin, ruhan ezilgan, koʻngli yarimta.

Koʻngli buzuq boʻlsa, bolam, shod ayla, Yiqilganni, bolam, sen bosib oʻtma. Ravshan

Koʻngli boʻlmaslik

Koʻngliga toʻgʻri kelmaslik, biror ishni bajarishga botina olmaslik; maʼqul koʻrmaslik.

Ibn Yamin ustozining vafotidan soʻng, uning oilasini tashlab ketishga koʻngli boʻlmadi. K. Yashin, Hamza

Koʻngli boʻshamoq

Gʻam-tashvishdan yengillanmoq, koʻngli yorishmoq.

Yigʻlab-yigʻlab, koʻngillari ancha boʻshagandan keyin: — Hasanjon bularni qayerdan topdinglar [dedi]. E. Raimov, Ajab qishloq

Koʻngli joyiga (yoki oʻrniga) tushmoq

Xotirjam boʻlmoq, tinchlanmoq; taskin topmoq.

Gʻulomjon hali qoʻshnisi terim boshlamaganini koʻrib, koʻngli ancha joyiga tushdi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Koʻngli yoʻq

1. Mayli, xohishi yoʻq; moyil emas, istamaydi.

Aslida Shodmon otaning beshikka koʻngli yoʻq edi. H. Nazir, Koʻrmana

2. Yaxshi koʻrmaydi, sevmaydi.

Koʻngli keng

1. Har narsaga siqilavermaydigan, tashvish tortavermaydigan.

U koʻngli keng, vazmin boʻlishni, ancha-muncha narsani ichiga bemalol sigʻdirib, hech narsa koʻrmagandek boʻlib yurishni havas qiladi. P. Qodirov, Uch ildiz

2. Olihimmat, saxovatli.

Koʻngli koʻtarilmoq (yoki oʻsmoq)

Ruhlanmoq, ruhi, kayfiyati koʻtarilmoq, ruhi yengil tortmoq; xursand boʻlmoq.

Sidiqjon isitmasi tushganidanmi yoki kampirning mehribonchiligidanmi, koʻngli koʻtarilib, taʼbi ochilganidanmi, juda yengil tortdi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Koʻngli koʻtarmaydi

1. Xohlamaydi, yoqtirmaydi, tabiatiga toʻgʻri kelmaydi.

Qarindoshlar, qoʻshnilar — hech kim yoqmas, hech narsani koʻngli koʻtarmas, hech narsani istamas edi. Oybek, Nur qidirib

2. Hazm qilolmaydi; yeb-icholmaydi.

Yogʻli ovqatni koʻnglim koʻtarmay qoldi.

Koʻngli ochiq yoki ochiq koʻngil

1. Istagini, xafa yoki xursandligini yashirmaydigan; tortinmay gaplashaveradigan.

Yoʻlchining koʻngli ochiq, sodda yigit ekanini bilib, bolalar birin-sirin yaqinlasha boshlaydilar. Oybek, Tanlangan asarlar ;

2. Har narsaga xafa boʻlavermaydigan, gina saqlamaydigan; begʻaraz.

odamlarga juda mehribon, koʻngli ochiq, qotmagina chol edi. S. Karomatov, Oltin qum

Koʻngli oq yoki oq koʻngil

Birovga yomonlikni istamaydigan; begʻaraz, yuragi toza, sofdil.

Oq koʻngil odam.
— Salimboyvachchadan qilcha shubhalanmang, — qatʼiy dedi Tantiboyvachcha, — uning koʻngli oq. Oybek, Tanlangan asarlar

Koʻngli ogʻrimoq

Xafa boʻlmoq, ranjimoq.

Koʻngli sovimoq (yoki qolmoq, qaytmoq)

Avvalgi yaxshi munosabati, mayli yoʻq boʻlmoq, ixlosi qaytmoq, sevmaydigan, yoqtirmaydigan boʻlib qolmoq.

Doʻstidan koʻngli sovidi.
[Abdishukurning] Keyin Madrasa ilmlaridan koʻngli soviy boshladi, chunki imom boʻlish uni sira qiziqtirmadi. Oybek, Tanlangan asarlar

Koʻngli sof (yoki toza)

yoki , sof (toza) koʻngil ayn. koʻngli oq.

[Gulnor:] Oʻzimdan ortiq sizga ishonaman. Siz koʻngli toza yigit, bilaman. Oybek, Tanlangan asarlar

Koʻngli sust ketdi

Juda ham havasi keldi, totib koʻrgisi, yegisi yoki ichgisi keldi.

Anorga koʻnglim sust ketdi.

Koʻngli tinchidi

Koʻngli tor

1. Har narsaga siqilaveradigan, tashvishlanaveradigan; serjahl;

2. Xasis, ziqna.

Koʻngli tosh yoki tosh koʻngil

Rahm-shafqati yoʻq, berahm, shafqatsiz; bemuruvvat.

[Fotima:] Zolim, rahmsiz, tosh koʻngil! S. Ayniy, Qullar

Koʻngli toʻlmoq

Mamnun boʻlmoq; qanoat hosil qilmoq, tinchlanmoq.

Muhiddin aka allanimadan xursand boʻlib, koʻngli toʻlib chiqib ketdi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Koʻngli toʻq

Gʻam-tashvishdan xoli, xotirjam.

Elga qoʻshilganning koʻngli toʻq, eldan ajralganning beti yoʻq. Maqol
— Bektemirdan koʻnglim toʻq, — dedi Ali tajang, — kallasi ishlaydi. Oybek, Quyosh qoraymas
Ishonchlaringizni oqlayman, koʻngillaringiz toʻq boʻlsin. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Koʻngli xira

aynan Taʼbi xira

U smena oxirida bir oz yengil tortdi-yu, lekin koʻngli hamonxira edi. A. Muxtor, Tugʻilish

Koʻngli chopmoq

1. Tabiatiga, didiga mos kelmoq, muvofiq deb bilmoq, yoqtirmoq.

[Gulsumbibi:] Duradgor yigitning onasi qatnay-qatnay, tinka-madori quridi. Ayniqsa, oʻshanga koʻnglim chopgan edi. Oybek, Tanlangan asarlar ;

2. Biror narsaning roʻyobga chiqishiga, amalga oshishiga ishonmoq.

— Qaygʻurma, Oftob kuyoving bunchalik suluv boʻlsa chimildiqda pechakguldek boʻlib, eriga chirmashganini koʻrarmiz! — Oh, opajon, — dedi umidsizcha oyim, — mening bunga koʻnglim chopmaydi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

Koʻngli choʻkmoq

Ruhi tushib ketmoq, umidsizlikka berilmoq; oʻksimoq, afsuslanmoq.

Bolaning koʻngli choʻkdi.
Hayotning koʻngli choʻkib ketdi, lekin umid ipini uzgisi kelmadi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Koʻngli yumshamoq

Achinib rahmi kelmoq; achchigʻidan, qahridan tushmoq.

Mehri yurak-yuragidan ezilib, dadasining koʻnglini yumshatish yoʻllarini qidirardi. Sh. Rashidov, Boʻronday kuchli

Koʻngli yumshoq yoki yumshoq koʻngil

Koʻngli yarim (ta)

Gʻam-tashvish bilan ruhan ezilgan, dilshikast.

— Qoʻy endi, ozor berma, koʻngli yarimta, — degan edi, Asrorqul qayta avj oldi: — Koʻngli yarimta boʻlsa, miyasi ham yarimtami? A. Qahhor, Asror bobo

Koʻngli oʻksimoq

Xafa boʻlmoq, maʼyuslanmoq.

Qizning atrofga javdirab turgan koʻzlari xomush yerga boqdi. Qiz koʻngli oʻksidi. S. Ahmad, Mehribon

Koʻngli qattiq yoki qattiq koʻngil

aynan Koʻngli tosh.

Shu yoshga kelib, otalik mehrini juda kam koʻrsatgan qattiq koʻngil otaning yuragi birdan erib ketdi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

Koʻngli qora ayn. ichi qora

Qaysi koʻngli qoradan chiqdi bu gaplar? A. Muhiddin, Koʻngillar

Koʻngli gʻash

Taʼbi xira, biror narsadan tashvishli, bezovta, notinch.

Koʻngli gʻash, boyagi quvonchli, shirin, ammo tagi yoʻq xayollardan asar ham qolmagan edi. O. Yoqubov, Muqaddas

Koʻngliga kelmoq

1. Oʻzicha oʻylamoq, xayolidan oʻtmoq.

Zoʻrlikni koʻngilga keltirmang. Sh. Toshmatov, Erk qushi
Oʻzing bilasan. Axir shunday boʻladi, deb koʻnglimga keltiribmanmi?! P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Xafa boʻlmoq.

Bu gapingiz notoʻgʻri, qori, sizning ilmingiz eskicha ilm Koʻnglingizga kelmasin-u, izvoshga eshak qoʻshib boʻlmaydi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Koʻngliga ogʻir olmoq

so‘zlashuv tili Arzimagan narsaga xafa boʻlmoq; oʻziga tahqir deb tushunmoq.

Qoʻying-chi oʻzingiz har bir narsani koʻnglingizga ogʻir ola berar ekansiz. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar
Qalmoqlarning koʻzicha, sen mendan zoʻr boʻlgin, qanday siyosat qilib gapirsang ham, men koʻnglimga ogʻir olmayman. Alpomish

Koʻngliga tegmoq (yoki urmoq)

aynan Chakkaga tegmoq

Bular hammasi ham koʻngilga urdi, shekilli, gulzorlar boʻylab bogʻni aylana boshladi. Oydin, Fonar tagida.

Koʻngliga qaramoq

Raʼyiga, xohish-istagiga muvofiq ish tutmoq.

Mana shunaqa-da, bolaning koʻngliga qarayversangiz, haddidan oshib ketadi. Oydin, Oʻzi monand

Koʻngliga qil (ham) sigʻmaydi

aynan Yuragiga qil (ham) sigʻmaydi.

Koʻngliga qoʻl solib koʻrmoq

Koʻnglida kiri yoʻq

1. aynan Koʻngli oq;

2. aynan Koʻngli ochiq.

Yuragida bori yuziga tepib turadigan bunday kishilarni, koʻnglida kiri yoʻq, deb maqtaydilar. P. Qodirov, Uch ildiz

Koʻnglidan kechirmoq (yoki oʻtkazmoq)

Xayolidan oʻtkazmoq, oʻylamoq.

Endi bu hayot nimaga kerak? degan fikrni koʻnglidan kechirgandi. O. Yoqubov, Tilla uzuk
Tegirmonga tushsa, tirik chiqadigan odam, deya koʻngildan oʻtkazardilar. Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli

Koʻnglidan chiqarmoq

1. Butkul unutib yubormoq; oʻylamay, eslamay qoʻymoq.

Aslida esa Xolmurod sevgan qizidan hali-veri judo boʻlishni ham, u ni koʻnglidan chiqarib yuborishni ham istamasdi. P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Ilgari xafa qilgan kishisini uzr tarzida xursand qilmoq, xafaligini, gina-kuduratni tarqatmoq.

Bola bechoraning dilini ogʻritgan edim Oʻlmasam. bir yaxshi ish qilib, koʻnglidan chiqarib yuboraman. S. Ahmad, Qadrdon dalalar

Koʻnglini buzmoq

Xafa, gʻamgin qilmoq, gʻamga botirmoq.

Bir yosh ayolning gʻam va hasrat bilan toʻla yor-yori alohida eshitilar, odamning koʻnglini buzar edi. P. Tursun, Oʻqituvchi

Koʻnglini koʻtarmoq (yoki oʻstirmoq)

Dilini chogʻ qilmoq, xursand qilmoq, yaxshi kayfiyat bagʻishlamoq; ruhlantirmoq.

Bemorning koʻnglini koʻtarib, kechqurun uyiga qaytdi. T. Ashurov, Oq ot
Birovi yillab saqlagan yilqi moyi topib kelib, toʻpigʻini silaydi, birovi qiziq-qiziq gaplar aytib, koʻnglini koʻtaradi. S. Siyoyev, Yorugʻlik
— Xafa boʻlmang, Toʻxta xola, koʻpga kelgan toʻy, — dedi Bozorov, uning koʻnglini koʻtarish. uchun. I. Rahim, Chin muhabbat
Bu gap Jumanning koʻnglini oʻstirib yubordi. A. Muxtor, Tugʻilish

Koʻnglini olmoq

1. Xursand qilmoq.

Men birov bilan oshnachilik qilsam, undan jonimni ham ayamay, koʻnglini olmoqqa tirishaman. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Birovning sevgisini qozonmoq, oʻziga mehr-muhabbat uygʻotmoq, rom qilmoq.

[Sidiqjon:] Bunaqa qoʻshmachilik sizlardan keladi. Inʼomjonga Qizimning koʻnglini ol, eridan chiqarib, senga beraman, degan kishidan keladi. A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari

Koʻnglini ogʻritmoq

Xafa qilmoq, ranjitmoq.

Uka, men uch-toʻrt kundan keyin Fargʻonaga joʻnayman. Lekin san cholning koʻnglini zarracha ogʻritma, durustmi? Oybek, Tanlangan asarlar.

Koʻnglini topmoq

Istak-xohishiga mos tushadigan ish yoki harakat bilan oʻziga moyil qilmoq, oʻzidan xursand qilmoq.

Kattarogʻini aka de — qoʻltigʻiga kir, kichikrogʻini uka de — qoʻltiqqa ol, koʻnglini top. P. Tursun, Oʻqituvchi

Koʻnglini eritmoq

Dilini, qalbini eritmoq, yumshatmoq.

Oʻrgangan koʻngil oʻrtansa qoʻymas

Kishi biror narsaga oʻrganib, odatlanib qolsa, garchi u ziyon boʻlsa ham, uni tark etolmaydi, degan maʼnoda ishlatiladigan matal (asosan yaramas odatlar haqida).

KO‘NGIL so‘zining sinonimlarini Sinonim.uz saytida qidirib ko‘ring.

КЎНГИЛ so‘zining kirillcha yozilishi Lotin.uz sayti tomonidan taqdim qilingan.

Ro‘yxatga qo‘shish

Saytdagi o‘rni

1518

So‘zning teskari yozilishi

lign‘ok

Harflar soni

Ko‘rishlar soni

3423