Izoh.uz сайтида сўз сўзининг изоҳи ва маънолари

сўз

Сўзни дўстлар
билан улашинг

от

1. тилшунослик Ўз товуш қобиғига эга бўлган, нарса-ҳодисалар, жараёнлар, шахслар, белги ва миқдорларни, хусусиятларни, ҳаракат ва ҳолатни, алоқа ва муносабатларни номлаш учун хизмат қиладиган, мустақил луғавий маънога эга бўлган, шунингдек, турли грамматик маъно ва вазифаларда қўлланадиган энг муҳим тил бирлиги; гапнинг қурилиш материали.

Туб сўз. Ясама сўз. Қўшма сўз. Сўз бирикмаси. Сўз таркиби. Сўз ясалиши.
Сўзнинг товуш ва маъно томони бор. Лекин ҳар қандай товуш йиғиндиси сўз бўлавермайди. ЎзМE

2. Бирор маъно турига, услубга оид шундай бирлик (тилда, нутқда ифода воситаси сифатида).

Дағал сўз. Беадаб сўз. Сўздан сўзнинг фарқи бор, ўттиз икки нархи бор. Мақол
не-не ошиқларни рад қилган бу гўзал жувон бир бўз боланинг икки оғизгина ширин сўзига зор бўлиб, қоронғилик қаърига умидсиз тикилиб турарди. С. Аҳмад, Уфқ
Афтидан, борлиғимиз Мастура билан банд, қуюндай чарх ураётган таассуротлар, фикрлар, туйғуларни ифода қилгани сўз тополмас эдик. А. Қаҳҳор, Минг бир жон

3. Сўзлашувда, гапда, нутқда шундай воситалардан фойдаланиш қобилияти, санъати.

У сўзда йўқроқ.
У кишининг сўзлари китобда ҳам йўқ, шундай маъноли ана сўзга усталик. Ойбек, Танланган асарлар

4. Мақол; матал; ибора.

Қочирим сўзлар. Ҳикматли сўзлар Оталар сўзи — ақлнинг кўзи. Мақол
Кумушнинг гўзаллик таърифини ғойибона эшитиб, оғзининг суви келувчи хотинли ва хотинсиз орзумандлар ётиб қолгунча, отиб қол! сўзига амал қилиб, қутидорникига совчиларни турнақатор юбора бошлаган эдилар. А. Қодирий, Ўтган кунлар

5. Гап, гап-сўз, нутқ.

Самимий сўзлар. Нотиқнинг сўзлари. Сўз сўрамоқ. Маърузачига сўз бермоқ. Сўз айтмоқ. Сўз бошламоқ. Сўзга чиқмоқ. Сўзга тушмоқ. Сўзини бўлмоқ. Сўзни қисқа қилмоқ. Сўзини оғзидан олмоқ.
Директор билан олдиндан келишиб олинган бўлса керак, биринчи бўлиб Бақалоқ сўзга чиқди. С. Нуров, Майсаларни аёз урмайди. Сўз бошлади чол титраб, Ҳалқумига келиб жон. А. Орипов, Йиллар армони
Азизхон бир сўз демай, машинанинг орқа ўриндиғига чиқди. С. Аҳмад, Уфқ

6. Миш-миш гап, овоза; иғво.

Эл бор ерда сўз бор. Мақол
Ўликми-тирикми — билармиз. Мен ҳам қараб турмайман. Аммо сўз тарқалмасин, айт, хотининг тилини қиссин. Ойбек, Танланган асарлар

7. Ўгит, панд-насиҳат, таълим-тарбия, илтимос ёки буйруқ мазмунидаги гап.

Онанинг сўзини қулоққа олмоқ. Катталарнинг сўзига кирмоқ. Сўзини икки қилмаслик. Ёмоннинг бўзини олгунча, Яхшининг сўзини ол. Мақол
Дўст сўзини ташлама, ташлаб бошинг қашлама. Мақол

8. Ваъда, лафз; азм-қарор.

Сўзида турмоқ. Йигит сўзи бир бўлур. Мақол
Турсанг сўзинг-да — ҳурмат юзингда. Мақол
[Авазхон:] Эй ота, падари бузруквор, сўздан қайтиш номарднинг иши. Маликайи айёр
Мансур энди Гавҳар сўзидан қайтмаслигини тушуниб тўхтади. Ў. Ҳошимов, Қалбингга қулоқ сол
Бировга айтмасликка сўз бераман. С. Аҳмад, Юлдуз

сўз сўзи қатнашган жумлалар:

Кириш сўз

1. Муқаддима, дебоча, кириш.

Ҳайдар аканинг одамларга малол келмайдиган кириш сўзлари ҳаммани хушҳол қилди. М. Исмоилий, Фарғона тонг отгунча

2. тилшунослик Гап бўлаклари билан синтактик боғланмаган, гапда сўзловчининг баён этилган фикрга муносабатини, гап мазмунининг юқорида ёки қуйида айтил(ади)ган фикрга боғланишини ва шу кабиларни билдириб келувчи сўз, масалан, албатта, айтгандек, дарвоқе.

Сўз бермаслик

1. Гапиришга имкон бермаслик.

Хотини Карим акага сўз бермайди. Бир гап айтса, бетингда кўзинг борми демай, қайириб ташлайди. М. Ҳазратқулов, Журъат

2. Бўйсунмаслик.

Қишлоқи ёшлигим сарпойчан чопар Сўз бермай декабрь қуюнларига. А. Шер

Сўз очмоқ

Гапиришни бошламоқ.

Муҳаббат қиссасидан сўз очиб, қилсам ғазалхонлик, Ўқишгай ишқ эли назмимни кўп заррин китоб ичра. Ҳабибий, Девон

Сўз эркинлиги

ҳуқуқ Инсоннинг асосий шахсий ва фуқароларнинг сиёсий ҳуқуқларидан бири; ўз фикрини оғзаки ва оммавий ахборот воситаларидан фойдаланган ҳолда ёзма баён этиш имконияти.

Биз сўз эркинлигини сўрар эдик. А. Қодирий, Кичик асарлар
Демократик мамлакатларда оммавий ахборот воситаларининг фаолияти сўз эркинлигига асосланган. ЎзМE

Сўз қотмоқ

Бирор гап, сўз айтмоқ, гапирмоқ.

Зайнаб тамом, тамом лол эди, Сўз қотишга у беҳол эди. Ҳ. Олимжон, Танланган асарлар

Сўзини ерда қолдирмоқ

Буйруқ ёки илтимосини бажармаслик.

Кумушнинг қарши тушмаги тўғрисида, албатта, уларнинг шубҳалари йўқ эди. Шунинг билан бирга, ота-онанинг сўзини ерда қолдиради, деб ҳам ўйламас эдилар, А. Қодирий, Ўтган кунлар

Сўз(и)га кирмоқ

Айтганини қилмоқ, маслаҳат бўйича ҳаракат қилмоқ. Акасининг сўзига кириб, тўй қилдинг, шарманда бўлдинг. С. Аҳмад, Уфқ.

Бой афанди: Мана холос, агар ман сизнинг сўзингизга кирсам, тоза шарманда бўлар эканмиз, — деб мени хижолат қилдилар. Ҳамза, Танланган асарлар

Орадан сўз ўтмоқ (ёки чиқмоқ)

Келишмовчилик рўй бермоқ, низо чиқмоқ.

Мир ҳазратлари билан орангиздан бирон сўз ўтган, деб гумон қилурман. Ойбек, Навоий

Сўз ўйини

Бир сўзнинг турли маъноларидан ёки турли маънодаги шаклдош сўзлардан фойдаланиб тузилган, турлича тушунилиши мумкин бўлган ибора.

Уй эгаси дастурхон ёзар экан: — Умридан шунча бўлгандан кейин, худо хоҳласа, умри узоқ бўлади, — деб сўз ўйини қилди. А. Қаҳҳор, Хотинлар

СЎЗ сўзининг синонимларини Sinonim.uz сайтида қидириб кўринг.

SO‘Z сўзининг лотинча ёзилиши Lotin.uz сайти томонидан тақдим қилинган.

Сайтдаги ўрни

206

Сўзнинг тескари ёзилиши

зўс

Ҳарфлар сони

Кўришлар сони

7103

сўз сўзи ишлатилган сайтларни интернетда қидиринг

Google Яндекс Bing

Сиз учун қизиқ бўлиши мумкин бўлган сўзлар

аблаҳ абсолют абад абажур аъзам ачинтир Минорайи Калон абадий ачимтир

сўз сўзининг маъноси ва изоҳи билан батафсил танишиб чиқамиз. Ўйлаймизки, энди сиз Izoh.uz сайтидан фойдаланиб, сўз сўзини лотин ва кирилл алифбосида тўғри ва ўз ўрнида ишлата оласиз.

Алифбо бўйича

А Б В Г Д Е Ж З И Й К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Э Ю Я Ў Қ Ғ Ҳ

Изоҳли луғат Savodxon лойиҳаси билан ҳамкорликда яратилди. Savodxon дастури матндаги имло хатоларини аниқлаш ва тузатишга имкон беради.

Батафсил

Тасодифий сўзлар

Ҳаммасини кўриш

Янги сўзлар