o‘t

1. Maʼlum yoʻnalishda harakatda boʻlmoq (yurmoq, uchmoq, oqmoq va hokazo)

1. It hurar, karvon oʻtar. Maqol

2. Koʻchadan oʻtayotgan yosh-u qari qoʻlini koʻksiga qoʻyib, otaxonga salom beradi, hol-ahvol soʻraydi. Gazetadan

3. Dala yoʻllari gʻiz-gʻiz oʻtib turgan mashinalardan gavjum, avtobuslar serqatnov. H. Gʻulom, Binafsha atri

4. Bu qush har zamon bir tomoq qoqib, koʻkda argʻimchoq solib oʻtayotgan turnalarni kuzatib qoladi. S. Ahmad, Hukm

2. Sath yoki boshqa makonda maʼlum yoʻnalishdagi harakatni taʼminlaydigan narsa yoʻnalgan (choʻzilgan, yotqizilgan) boʻlmoq.

1. Yer ostidan gaz quvurlari oʻtgan.

2. Tol oʻsgan yerdan koʻcha oʻtgani uchun, daraxt kesib tashlandi. Gazetadan

3. Darchaning orqasi anorzor, uning etagidan anhor oʻtadi. I. Rahim, Chin muhabbat

4. Demak, shu buta ostidan telefon simi oʻtgan. A. Qahhor, Oltin yulduz

3. Maʼlum joy, sath va shu kabilar oraligʻida (biror tomonga qarab) harakatlanmoq, shunday harakat bilan uni orqada qoldirib, undan keyingi joyda mavjud boʻlmoq.

1. Gullar yuzida xanda, bu bogʻdan yor oʻtdimi? S. Zunnunova

2. Qiz bedapoyadan oʻtib, soʻl yoqdagi daraxtlar orasida gʻoyib boʻlgach, Yoʻlchi yana ishga tushdi. Oybek, Tanlangan asarlar

3. Ahmadjon bir chordevordan oʻtib, kichkina maydonga chiqqanida, roʻparada pulemyot tarilladi. A. Qahhor, Oltin yulduz

4. Qarama-qarshi tomonlari (boshi va oxiri, ikki cheti) boʻlgan yoʻl, ochiq joy, teshik va shu kabilarning tomonlari oraligʻida harakatlanmoq (yoʻnalmoq) va shu yoʻnalishda bir tomonini qoldirib, ikkinchisida hozir boʻlmoq.

1. Daryodan oʻta boshladi. Zovurdan sakrab oʻtdi. Teshikdan narigi hovliga oʻtmoq.

2. Yoʻlning narigi yuziga, avtobus bekatiga oʻtmoqchi boʻldi-yu, oʻsha zahoti bu fikridan qaytdi. M. Xayrullayev, Tilla marjon

5. Yurib yoki boshqa harakat bilan (yoʻnalib) maʼlum joy, oʻrinda mavjud boʻlmoq; oʻrin olmoq, joylashmoq.

1. Oldingi qatorga oʻtmoq. Mehmonlar maxsus hozirlangan xonaga oʻtishdi.

2. Muslimjon, qani, toʻrga oʻting. N. Safarov, Olovli izlar

6. Ish-faoliyat koʻrsatayotgan joyini oʻzgartirib, boshqasiga koʻchmoq.

1. Texnikumdan rabfakka oʻtibsan deb eshitdim yaxshi qilibsan. A. Qahhor, Adabiyot muallimi

2. Ahmad Akmalxonning koʻp joylarda ishlab chiqqanini eshitgandi, ikkinchi programma deyapti, demak, radioga oʻtibdi. F. Musajonov, Himmat

7. Ish-faoliyatini yoki undagi usul va shu kabilarni oʻzgartirmoq, boshqasiga koʻchmoq.

1. Konveyer usuliga oʻtmoq. Savdo ishiga oʻtmoq. Pudrat usulida ishlashga oʻtmoq.

2. Segohga oʻtdi, yana allaqanday gʻamgin, ezgin kuylarni aytdi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

8. Oʻz joyini oʻzgartirmoq, biridan boshqasiga koʻchmoq.

1. Men bir turmadan ikkinchi turmaga oʻtayotibman, nega yigʻlaysan! A. Qahhor, Tomoshabogʻ

9. Egalik, tasarruf oʻrni oʻzgarmoq.

1. Bu yerlar korxona ixtiyoriga oʻtdi.

2. Ularning oʻzaro pisandalariga muvofiq, yangi yerlar, chiqariladigan suvlar Teshaboyga tekinga oʻtadi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

10. Kimda yoki nimadadir boʻlgan narsa, xususiyat va shu kabilar boshqasiga ham koʻchmoq, unda ham paydo boʻlmoq.

1. Hokim yigirma besh soldatning kuchi oʻziga oʻtib qolgandek, kuchana boshladi. M. Ismoiliy, Fargʻona tong otguncha

2. Ularning biridagi shoʻxlik va zavq ikkinchisiga tez oʻtar edi. P. Qodirov, Qora koʻzlar

3. Kumush toʻy oʻzbeklar uchun yangi odat boʻlib, Yevropa xalqlaridan oʻtgan. Gazetadan

11. Taʼsir etmoq, taʼsiri yuzaga kelmoq.

1. Kaltak oʻtmaydi. Oyogʻidan sovuq oʻtdi.

2. Bir yosh yigitning ikki ogʻiz gapi Salim Gʻafforning u yoq-bu yogʻidan oʻtib ketdi. Mushtum

12. Oʻz yoʻnalishida muayyan joydan (nuqtadan) ilgari yoʻnalmoq, uzoqlashmoq.

1. Safar boʻzchi Abdurahmonning toʻxtaganidan xabarsiz ikki-uch qadam nariga oʻtgan edi. A. Qodiriy, Mehrobdan chayon

2. Enka-tinkasi chiqib ketganidan, Valijon tushadigan be-katidan oʻtib ketganini endi sezdi. Gazetadan

13. Bir xil yoʻnalishdagi harakatda (yurish, yugurish, suzish va boshqalar) ortda qoldirmoq, undan oʻzmoq, oʻzib ketmoq.

1. Marraga yaqinlashganda, barcha poygachilardan oʻtib, marra chizigʻini birinchi boʻlib kesib oʻtdi.

2. Goh afandi eshakdan, goh eshak afandidan oʻtib, uyga yetdilar. Latifalar

14. Koʻchma Biror xususiyat, belgi, xatti-harakat va shu kabilarda boshqalarini ortda qoldirmoq; ustun, yuqori boʻlmoq.

1. Qamishkapada bundan oʻtadigan yuzi qora yoʻq P. Tursun, Oʻqituvchi

2. Ichimizda Yuvoshdan oʻtadigan terimchi yoʻq. E. Raimov, Ajab qishloq

3. Qovunlar gʻarq pishgan. Bir-birovidan oʻtaman derdi. Mushtum

15. Mazmunidan ish-harakat anglashuvchi otlar, shuningdek, -sh/-sh qoʻshimchali harakat nomi bilan qoʻllanib, shu soʻz bildirgan ish, harakat qilishni boshlash, shunga kirishish maʼnosini bildiradi.

1. Oxiri yigʻlashga oʻtdi. Biror natija chiqmagach, doʻq-poʻpisaga oʻtdi. Hujumga oʻtmoq.

16. Kechmoq (biror ish, voqea, hodisa jarayoni haqida).

1. Kengash yaxshi oʻtgan edi chamasi, Gʻiyosiddinovning vaqti chogʻ edi. P. Qodirov, Qora koʻzlar

2. Davra suhbati savol-javob tarzida oʻtdi. Gazetadan

3. Garchi operatsiya muvaffaqiyatli oʻtgan, xirurg roppa-rosa toʻrt soat oʻlim bilan olishgan boʻlsa-da, biroq bashoratga hali erta edi. Gazetadan

17. Yuz bermoq, boʻlib oʻtmoq; kechmoq.

1. oʻzimdan qandoq kamchilik oʻtganiga hayronman. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar

2. Abdurasul bilan qassob oʻrtasida oʻtgan gaplar esiga tushdi. P. Tursun, Oʻqituvchi

18. Keyinda qolmoq; kechmoq (vaqt haqida).

1. Yillar oʻtdi, bir oz ulgʻaydik, bu kun — Vatan xizmatiga bir qadar dastyor. A. Oripov

2. Oltin kuzning oltin damlari oʻtib bormoqda. Gazetadan

19. Shaxsning shu feʼl bogʻlangan soʻz anglatgan raqamdagi yoshi boshlanishi, shu yoshga qadam qoʻyishi maʼnosini bildiradi.

1. Oltiga (olti yoshga) oʻtdi.

2. Qizimizning boʻyi choʻzilib, oʻn toʻrtdan oʻn beshga oʻtib qoldi. Mushtum

20. Umrning yoki maʼlum qismining shu feʼl bogʻlangan soʻz anglatgan ish, holat bilan kechishini bildiradi.

1. Yoshim qirqqa yetdi. Na xotin, na bola-chaqa. Dunyodan toq oʻtdik hisob. Oybek, Tanlangan asarlar

2. Xonumonimdan kechaman, dunyodan portfelsiz, paltosiz oʻtaman, ammo bu ishni ochmasdan qoʻymayman. A. Qahhor, Bek

3. Umri mashinada oʻtgan kishini konservator deganlariga hay-ronman. Mushtum

4. Mana, umrim oʻtdi, nuqul azob ichida oʻtdi. Oybek, Tanlangan asarlar

21. Barham topmoq.

1. Boʻronning tezda oʻtib ketishiga koʻzim yetmaydi Mirmuhsin, Meʼmor

2. Azim boyvachcha, Shoʻro hukumati bahor yomgʻiridek tez oʻtib ketadi, deb oʻylar edi. S. Ahmad, Hukm

3. Shamollagansiz, xafa boʻlmang, oʻtib ketadi. Oybek, Tanlangan asarlar

22. Biror ish, mansab, tashkilot va shu kabilarga kirmoq, tayinlanmoq, qabul qilinmoq.

1. Partiyaga oʻtmoq. Deputatlikka oʻtmoq.

2. Oqibat, Vohidov aytgan nomzod oʻtdi. P. Qodirov, Qora koʻzlar

3. Boʻta raislikka oʻtmasa, men xijolat boʻlib qolaman. S. Ahmad, Hukm

23. Xarid qilinmoq, sotilmoq.

1. Bu matolar yaxshi oʻtmayapti.

2. Korxona xoʻjayini ertalab domlaga: — Agar magazinlarda oʻtmay yotgan mollardan bir oz olmasalar, buyurtma bajarilmaydi, — debdi. A. Qahhor, Sarob

24. koʻm. fl. vzf. Yetakchi feʼldagi harakatning davomliligi, yoʻlakay bajariluvchi harakat ekanligi kabi grammatik va modal maʼnolarni ifodalash uchun xizmat qiladi.

1. Sen hovliga bor, joy tayyorla. Bir yoʻla magazinga ham kirib oʻt. N. Safarov, Olovli izlar

25. Biror masalaga oid mavzu, asar va shu kabilarni oʻqish, oʻrganish, tinglash amaliyotini oʻtkazmoq; oʻqitmoq, oʻrgatmoq (oʻqimoq, oʻr-ganmoq).

1. — Oʻqiganmisiz? — dedi uning soʻzini kesib boyvachcha. — Oʻqiganman. Navoiy, Fuzuliyni ham oʻtganman — javob berdi Gulandom. Oybek, Tanlangan asarlar

2. Hamida biologiyadan nimalar oʻqiganini, bu oʻquv yilida yana nimalar oʻtilajagini soʻzlab berdi A. Qahhor, Adabiyot muallimi

o‘t soʻzi qatnashgan jumlalar:

1. Kesmoq, qirqmoq.

1. Qattiq yogʻochga bolta yaxshi oʻtmayapti.

2. Sabziga oʻtmaydigan pichoqni yoningda olib yuribsanmi?

2. Ichiga botib, oʻyib kirmoq; teshmoq, sanchilmoq.

1. Oʻq oʻtmaydi.

2. Ahmoqqa aytgan bilan gap uqmaydi, Xarsangga qoqqan bilan mix oʻtmaydi. Maqol